dział 708
temat nr 026

Dzisiaj otrzymałem prośbę o ustosunkowanie się do referatu gdziesą głoszone tezy tyleż dziwne, co rewolucyjne i krytykujące w czambuł inżynierię budowlaną. Poświęciłem więc pół godziny na ten referat i z każdą minutą byłem coraz bardziej zdumiony - nie tylko niedorzecznościami wypowiadanymi przez Tomasza Brzęczkowskiego, ale przede wszystkim faktem, iż Ludomir Duda - wszakże posiadający tytuł dra - zdecydował się promować owe niedorzeczności. Wyszło przy tym, iż mocno jest na bakier z fizyką budowli - co nie dziwi, bo jest specjalistą chemii, a nie fizyki budowli. Zamieściłem małą uwagę pod tym filmem. Ponieważ, referat ten mąci w głowach ponad 2300 słuchaczy - z obowiązku - nie pozostawiam go bez echa. Fizyka budowli jest nauką ścisłą, więc nie będę polemizował z autorami referatu na zasadzie „słowa przeciw słowom”, lecz przybliżę co na temat tez referatu mówi fizyka budowli. Mam ku temu podstawy, bo ją znam i reprezentuję.

1. Straty ciepła

Każdy budynek zamknięty (posiadający przegrody oddzielające wnętrze od otoczenia) charakteryzuje się jakąś temperaturą powietrza we wnętrzu t_i. Jeśli tylko temperatura ta będzie inna niż temperatura t_e na zewnątrz, to zgodnie z prawem Newton’a (przejmowanie ciepła) oraz Fourier’a (przewodzenie ciepła) wystąpi przepływ ciepła Q, który określamy wzorem 1:

gdzie:

A - powierzchnia przegrody, m²

U - wsp. przenikania ciepła, W/m²K

Ponieważ kierunek przepływu ciepła (zgodnie z prawem Fourier’a) odbywa się od temperatury wyższej do niższej, to jeśli t_i< t_e ciepło płynie z zewnątrz do pomieszczenia, np. latem jest nagrzewane wnętrze, natomiast jeśli t_i > t_e ciepło ucieka z wnętrza na zewnątrz, np. zimą.

Wartość współczynnika U oblicza się zgodnie ze wzorem Pecklet’a (wzór 2):

gdzie:

h_i oraz h_e - współczynniki przejmowania ciepła wewnątrz i na zewnątrz, W/m²K

d_j - grubość j-tej warstwy w przegrodzie, m

lambda_j - wsp. przewodzenia ciepła j-tej warstwy, W/mK

Jeśli znamy te wartości, policzymy U. W praktyce nie jest tak prosto, bo mamy różne przegrody w budynku (ściany, podłogi, fundamenty, dach, taras, okna, drzwi) a każda z nich ma inną wartość U. Ponadto, zgodnie z prawem Fourier’a ciepło płynie prostopadle do izoterm, więc jeśli przegroda jest płaska, to wzór 2 i 1 załatwiają sprawę obliczenia przepływu ciepła Q. Tyle, że tylko w niewielkiej części przegród mamy izotermy równoległe do siebie, bo w większości przegrody nie są jednorodne (spoiny, słupy, rdzenie, nadproża, krzyżowanie się ścian i stropów, styk okien i drzwi ze ścianami, przebicia kominami itd.). Są też szczeliny w przegrodach (w dachu, w ścianie wentylowanej). We wszystkich tych strefach nie ma równoległego przepływu wektorów strumieni ciepła. Zachodzi więc potrzeba uwzględnienia mostków ciepła. Zatem, wymianę ciepła Q_j jednej przegrody budynku z otoczeniem obliczymy wg wzoru 3:

gdzie:

L_i,j - współczynnik sprzężenia cieplnego i-tej strefy elementu j-tego, W/K

Wartość współczynnika sprzężenia cieplnego obliczamy ze wzoru 4:

gdzie:

chi - punktowy wsp. przenikania ciepła, W/K

psi - liniowy wsp. przenikania ciepła, W/K

l_m - długość liniowego mostka cieplnego, m

U_k - wsp. przenikania ciepła w strefie bez mostków cieplnych,W/m²K

A’_k - całkowita powierzchnia przegrody, m²

Tak więc dla całego budynku, możemy zsumować wartości Q_i,j i określić całkowity przepływ ciepła Q ze wzoru 5:

Trzeba pamiętać, że w ciągu roku temperatura t_e powietrza zewnętrznego oraz jego wilgotność nie są stałe. Przykładowe zmiany temperatury dla Krakowa przedstawiam na rysunku 6.

Nie jest też stała temperatura powietrza t_i ani wilgotność powietrza wewnątrz. Przykładowe zmiany temperatury i powietrza w łazience przedstawiam na rysunku 7.

Dużą rolę odgrywa także natężenie promieniowania słonecznego na przegrody budynku, ponieważ tworzy zyski ciepła. Przykładowe natężenie tego promieniowania dla Krakowa przedstawia rysunek 8.

Z tego widać, że w czasie np. sezonu grzewczego nie ma stałych, lecz zmienne wszystkie wielkości fizyczne, które tu omówiłem. Zatem, nie w skali miesiąca czy sezonu musimy analizować zmienności wielkości wpływających na straty czy zyski ciepła przez budynek, lecz w skali najwyżej godzinowej.

Dlaczego przedstawiam te zależności i wykresy? Żeby wykazać, że w dzisiejszym czasie - mając szybkie komputery o dużych mocach procesorów, bez trudu projektant może obliczyć dokładne straty ciepła w czasie sezonu grzewczego, jak też zyski ciepła w ciągu całego roku. Jasne jest, że zyski ciepła zmniejszają straty ciepła zimą, ale podnoszą temperaturę wewnątrz latem. Z tego wynika, że projektując budynki musimy pokrywać straty ciepła zimą oraz eliminować zyski ciepła latem - wszystko to, by zapewnić komfort cieplny w strefie przebywania człowieka w budynku.

2. Ograniczenie strat ciepła - termoizolacje

Ponieważ zarówno za pokrycie strat ciepła zimą, jak też za eliminowanie zysków ciepła latem, niestety, użytkownik musi zapłacić, to jasne jest, że należy szukać sposobu na ograniczenie - zarówno strat ciepła zimą, jak też zysków ciepła latem. Proszę raz jeszcze spojrzeć na wzór 1:

Jasno z niego wynika, że straty ciepła Q zmniejszyć można tylko dwoma parametrami: Zmniejszając powierzchnię wymiany ciepła A oraz zmniejszając wartość współczynnika przenikania ciepła U. Na zmniejszenie A nie ma chętnych, bo to oznacza mniejszy budynek - przecież każdy chce mieć jakąś w nim wygodę i przestrzeń, a nie kurnik. Jeśli idzie o gabaryty budynku, to zgoda, ale w nim są takie przegrody doskonale tracące ciepło jak np. okna i drzwi.

Tyle, że nasi krajowi architekci jakby zapominali, że Polska nie ma klimatu południa Hiszpanii czy Portugalii i niemal w każdym domu bezrefleksyjnie projektują przeszklenia niemal od podłogi do sufitu. A co tam jedno okno w kuchni czy salonie? To staroświeckie! Przeszklenia narożne, to dopiero nowoczesność! I niemal w każdym projekcie od kilku lat takie właśnie przeszklenia widzę. Ktoś powie, że kto bogatemu zabroni podgrzewać atmosferę Ziemi? Niby prawda, ale bogaci nie biorą gigantycznego kredytu na 30 lat na inwestycję życia. Więc jak z tym jest? Nie będę się tu rozwodzić, bo dokładnie w książce opisuję tryb postępowania przy zmniejszaniu strat ciepła poprzez wsp. przenikania ciepła U.

Jeśli zgodnie z równaniem 2 zastosujemy jak największą grubość termoizolacji d a jeszcze lepiej o jak najniższym współczynniku przewodzenia ciepła lambda - co tak natrętnie głoszą reklamy, to możemy istotnie zmniejszyć wartość U i przez to silnie zmniejszyć straty ciepła zimą, jak też zyski latem. Tyle, że nie ma w świecie nic za darmo, bo grubsza termoizolacja d oraz mniejsza lambda, to większy na nią wydatek inwestora. Z kolei mniejsza grubość d oraz większa lambda, to wprawdzie mniejszy wydatek na budowę, ale większe straty ciepła - czyli większy koszt eksploatacji. Z tego wniosek, że jest gdzieś optimum grubości d termoizolacji, jak też optimum wartości U dla okien i drzwi. Przytoczę tu swój rysunek 9:

Mamy na nim te zależności: linia czerwona obrazuje koszt zakupu i wykonania termoizolacji odniesiony do roku, zaś linia granatowa obrazuje roczny koszt eksploatacji. Linia zielona obrazuje koszt sumaryczny tych składowych. Widać, że mamy minimum łącznych kosztów dla wartości U_ek. Ponieważ budynki znajdują się w różnych strefach klimatycznych w Polsce (jest ich 5), ponieważ budynki są zasilane energią cieplną o różnej cenie, ponieważ budynki mają różne powierzchnie przeszklenia - to nie można uogólnić, lecz dla każdego budynku trzeba obliczyć wartości U_ek ekonomicznie uzasadnione dla wszystkich jego przegród (ścian, dachu, podłogi na gruncie, fundamentów, tarasu, okien, drzwi a nawet bramy garażowej (jeśli garaż ogrzewany).

Każdy projekt powinien mieć obliczone wartości U_ek. Dlaczego? Aby inwestor wydał możliwie najmniej na budowę oraz możliwie najmniej na eksploatację budynku. Dawniej, kiedy projektant miał do dyspozycji liczydło albo suwak logarytmiczny, to nie chciało mu się siedzieć kilka dni by wyliczyć jedną wartość U dla np. ściany czy okna. Żeby zarobić na chleb, to dbał jedynie, by U nie przekroczyło wartości dopuszczalnych określonych przepisami WT. Nabrano przyzwyczajenia, by U określać „z nieba” albo „na Bolka oko”, ponieważ inwestor niczego nie świadom wszystko przyjmie - projekt, to projekt.

Jednakże, dzisiaj mając mocne komputery, nasi projektanci nadal tkwią w minionej epoce i nadal przyjmują wartości U „na Bolka oko”. A cóż tam inwestor? Zapłaci, bo musi. A inwestor w dodatku mamiony jest z każdej strony jak nie reklamami, to opiniami oszołomów, że aby mieć dom energooszczędny albo jakiś wydumany pasywny, to trzeba stosować po 30-40 cm styropianu, a okna i drzwi o współczynniku U jak najmniejszym. Niektórzy producenci już wskoczyli w te tory i ścigają się kto wypuści na rynek termoizolację o jak najmniejszym wsp. lambda. Producenci okien i drzwi walczą jak lwy o współczynniki U na poziomie statków kosmicznych, bo ... bo to robi wrażenie.

Jeśli inwestorzy to czytają, niechaj zlecą wykonanie analizy optymalizacyjnej, a sprawdzą co im zaprojektowano lub do jakich U przekonywał ich np. monter czy sprzedawca stolarki. Są już osoby, którym wykonałem takie analizy i wiedzą, że dla średniej wielkości domu na samej tylko optymalizacji U_ek można zaoszczędzić kilkadziesiąt grubych tysięcy zł w ciągu np. 10 czy więcej lat na eksploatacji oraz kilkanaście tys. zł i więcej na budowie domu (zależnie od kosztu energii oraz wielkości domu).

3. Systemy ogrzewania, wentylacji i ciepłej wody użytkowej

Mając obliczone wartości ekonomicznie uzasadnionych wartości współczynników przenikania ciepła U_ek dla każdego budynku oraz mając komputer, możemy łatwo określić sezonowe zapotrzebowanie energii na pokrycie strat ciepła (wg rzeczywistej krzywej temperatur dla danej lokalizacji budynku), sezonowe zapotrzebowanie energii na podgrzanie powietrza wentylującego budynek oraz całoroczne zapotrzebowanie energii na przygotowanie ciepłej wody użytkowej dla danego budynku. Można także obliczyć zapotrzebowanie chłodu (energii ujemnej) na schłodzenie powietrza latem. Wszystko po to, by zapewnić komfort cieplny w budynku przez cały rok.

W wyniku takich obliczeń otrzymamy wartość rocznego zapotrzebowania energii dla budynku. Przeliczając ją na powierzchnię użytkową uzyskamy wartość EK (rocznego zużycia energii końcowej), za którą płaci użytkownik. Jeśli uwzględni się karne mnożniki określane przez WT, to otrzyma się wartość EP (rocznego zużycia energii pierwotnej zmagazynowanej w Ziemi), a tę należy oszczędzać, bo ilość gazu, ropy i węgla znajdującego się w Ziemi jest niestety ograniczona i już na horyzoncie pokolenia widać, że się skończy wydobywanie. Dlatego, UE wprowadziła kilka lat temu karne mnożniki, co spędza sen z powiek projektantom i muszą tak kombinować, by dopuszczalnej wartości EP nie przekroczyć.

Ponieważ odgórnie są ograniczane wartości EP, dzisiaj już jest trudno projektować, a od roku 2021 będzie jeszcze trudniej i ... niestety domy będą coraz droższe - chyba, że pojawią się systemy energetyczne tanie jak barszcz np. przetwarzające energię promieniowania słonecznego i termoizolacje tanie jak barszcz. Jednakże, nie zanosi się by tak było.

Zatem, jeśli przeprowadzi się rachunek dla U_ek i z takich przegród zbuduje się budynek, to uzyskamy dla niego ekonomicznie uzasadnione zapotrzebowanie energii końcowej. Ponieważ każdy budynek leży w innej strefie i może być zasilany różną energią oraz ma różną powierzchnię i kubaturę, to nie można dążyć do EK = 0, bo wpadniemy w wysokie koszty inwestycyjne. Ta sama zasada optymalizacji jak w przypadku U_ek. Nie można więc się ścigać kto uzyska mniejszą wartość EK.

A co widzimy w mediach i portalach pseudobudowlanych oraz co głoszą różnej maści oszołomi? Jest wyścig o mniejsze EK. Ten wyścig napędza zysk producentów, sprzedawców i monterów, ale bije po kieszeni ... inwestorów. Proszę zauważyć, że w reklamach oraz w zapewnieniach oszołomów nigdy nie jest podawany koszt całkowity czyli inwestycji oraz eksploatacji, a jedynie wygodne im wartości szczątkowe i słowa, słowa, słowa - ogólniki pełne przymiotników.

Jeśli inwestor ma wydawać krocie, to niechaj każe sobie sporządzić analizy ekonomiczno-energetyczne i będzie mieć czarno na białym: ile zapłaci za budowę domu oraz ile wyda rocznie za jego eksploatację.

4. Rozwiązania racjonalne pod względem kosztów

Jak się zabrać? Jak zwykle, trzeba skorzystać z komputerów i wykonać analizę energetyczno-ekonomiczną dla danego budynku - najlepiej w fazie projektowania lub w czasie budowy do stanu surowego. Każdy system ogrzewania, każde źródło ciepła, każda energia, każdy system wentylacji, każdy system przygotowania c.w.u. - ma swój koszt zakupu i montażu - zależny od wielkości EK. Zatem, można obliczyć roczne koszty eksploatacji danego budynku dla najróżniejszych możliwych do zastosowania źródeł energii. Można też obliczyć koszty inwestycyjne (zakupu i montażu) wszystkich możliwych dla danego budynku systemów ogrzewania i wentylacji - w najróżniejszych konfiguracjach. To samo dla c.w.u. Przykładowe wyniki analizy wartości EP, EK i Q przedstawiam na rysunku 10, roczne koszty eksploatacyjne przedstawiam na rysunku 11 oraz koszty inwestycyjne dla wybranego domu przedstawiam na rysunku 12.

Zatem, przyjmując jakiś wariant jako poziom odniesienia (zwykle o najmniejszych kosztach inwestycyjnych), można obliczyć łatwy do interpretacji wskaźnik SPBT określany wzorem 13:

gdzie:

delta I - różnica nakładów na inwestycję wariantu w stosunku do wariantu odniesienia, zł

Z - zaoszczędzone wydatki brutto na roczną eksploatację domu w stosunku do kosztów eksploatacji wariantu odniesienia, zł/rok

Przyjmuje się, że jeśli SPBT wynosi nie więcej niż 7 lat, wówczas dany wariant jest ekonomicznie uzasadniony. Jak ważne jest obliczenie tego wskaźnika czyli czasu zwrotu nakładów, niechaj świadczą wyniki w tym przypadku. Wariant odniesienia 1a (koszt inwestycyjny 23300 zł, koszt eksploatacyjny 3860 zł/rok):

• wariant 1b - koszt inwestycyjny ten sam, koszt eksploatacyjny wyższy o 4157 zł/rok (nieopłacalny)
• wariant 1c - koszt inwestycyjny wyższy o 14000 zł, koszt eksploatacyjny wyższy o 1896 zł/rok (nieopłacalny)
• wariant 2 - wykluczony
  
• wariant 3a - SPBT=38 lat (nieopłacalny)
• wariant 3b - koszt inwestycyjny wyższy o 28000 zł, koszt eksploatacyjny wyższy o 2704 zł/rok (nieopłacalny)
• wariant 3c - koszt inwestycyjny wyższy o 43000 zł, koszt eksploatacyjny wyższy o 784 zł/rok (nieopłacalny)
• wariant 4a - SPBT=45 lat (nieopłacalny)
  
• wariant 4b - koszt inwestycyjny wyższy o 47000 zł, koszt eksploatacyjny wyższy o 2115 zł/rok (nieopłacalny)
  
• wariant 4c - koszt inwestycyjny wyższy o 61000 zł, koszt eksploatacyjny wyższy o 332 zł/rok (nieopłacalny)
• wariant 5a - SPBT=83 lata (nieopłacalny)
• wariant 5b - koszt inwestycyjny wyższy o 13000 zł, koszt eksploatacyjny wyższy o 3852 zł/rok (nieopłacalny)
• wariant 5c - koszt inwestycyjny wyższy o 27000 zł, koszt eksploatacyjny wyższy o 1662 zł/rok (nieopłacalny)
• wariant 6 - SPBT=262 lata (nieopłacalny)
  
• wariant 7 - SPBT=157 lat (nieopłacalny)
  
• wariant 8a - koszt inwestycyjny wyższy o 2870 zł, koszt eksploatacyjny wyższy o 29 zł/rok (równorzędny)
  
• wariant 8b - koszt inwestycyjny niższy o 4230 zł, koszt eksploatacyjny niższy o 1543 zł/rok (opłacalny)
  
• wariant 9a - SPBT=36 lat (nieopłacalny)
  
• wariant 9b - SPBT=12 lat (nieopłacalny)
  
• wariant 10a - SPBT=32 lata (nieopłacalny)
  
• wariant 10b - koszt inwestycyjny wyższy o 15000 zł, koszt eksploatacyjny wyższy o 3240 zł/rok (nieopłacalny)
• wariant 10c - koszt inwestycyjny wyższy o 29000 zł, koszt eksploatacyjny wyższy o 1194 zł/rok (nieopłacalny)
• wariant 11a - SPBT=24 lata (opłacalny po dofinansowaniu 38 tys.),
  
• wariant 11b - koszt inwestycyjny wyższy o 50000 zł, koszt eksploatacyjny wyższy o 144 zł/rok (nieopłacalny) 
  
• wariant 11c - SPBT=54 lata (opłacalny po dofinansowaniu 56 tys. zł)
• wariant 12a - SPBT=57 lat (opłacalny po dofinansowaniu 70 tys. zł)
• wariant 12b - SPBT=117 lat (nieopłacalny)
  
• wariant 12c - SPBT=52 lata (opłacalny po dofinansowaniu 80 tys. zł)
• wariant 13 - SPBT=120 lat (nieopłacalny)
  

W tym przypadku projekt budowlany zawierał "na Bolko" dobrany wariant 4c. Inwestor uchronił się przed wywaleniem w błoto 61000 zł tylko na samej inwestycji.

Po takiej analizie, inwestor ma czarno na białym dane pozwalające wybrać wariant najbardziej mu odpowiadający. Nie zawsze będzie się kierować najmniejszym SPBT, bo każdy wariant ma swoje zalety ale i wady. Jednakże, wybierze świadomie, by nie przepłacać. Ile można zyskać na takiej analizie? Dużo. Zwykle minimum 60 tys. zł, ale wcale nie sporadycznie nawet 160 tys. zł - zanim powstanie projekt budowlany! Dla przypomnienia, informuję że od kilku już lat nowe WT zobowiązują projektanta do przedstawiania w projekcie takiej właśnie analizy. Dlaczego projektanci tego nie czynią? Albo nie potrafią, albo im się nie chce. Czasami spotykam pseudo analizę, gdzie wpisuje się w opisie technicznym, że inne warianty niż zaprojektowano nie są opłacalne albo podaje się z nieba wzięte wyliczenia i wskaźniki deklasujące inne warianty niż przewidziano w projekcie.

Wracając do wspomnianego na wstępie referatu. Pytanie retoryczne: Czy są tam przedstawione wyniki w/w analiz i uzasadnienie głoszonych tam tez i wniosków oraz proponowanych rozwiązań?

O tworzeniu mikroklimatu pomieszczeń tu nie piszę ponieważ w dostatecznym stopniu omawiam na bezpłatnym wykładzie nr 1, na który zapraszam wszystkich zainteresowanych. Projektantów, wykonawców i inwestorów - namawiam do skorzystania z mojej książki SEKRETY - dopóki jeszcze jest w sprzedaży.

P.S. 1

W odniesieniu do wyśmiewania wentylacji grawitacyjnej przez prelegentów, pragnę zaznaczyć, że ludzkość na Ziemi przez wieki urodziła się i żyła w warunkach wentylacji grawitacyjnej i wydała tysiące geniuszy, dzięki którym mamy rozwój w każdej dziedzinie: kulturowej, sportowej i naukowej. Jakoś dobrze się mają zarówno prelegenci, jak też prawie 40 mln ludzi w Polsce - urodzonych i żyjących w wentylacji grawitacyjnej, prawda? Nagle wentylacja ta jest "be". Dlaczego? Ponieważ na niej nie można zarabiać. Dlatego wychwala się na wszystkie możliwe sposoby wentylację mechaniczną, rekuperatory, GWC i co tylko da się do niej podpiąć, bo na tym zbija się kokosy. Dlaczego jeden z prelegentów tak wychwala maty grzejne elektryczne i wentylację mechaniczną oraz rekuperatory? Ponieważ je sprzedaje. Nie oznacza to, że wentylacji mechanicznej nie należy stosować. Należy stosować takie systemy, które zapewniają komfort cieplny w pomieszczeniach a jednocześnie pozwalają inwestorowi wydać jak najmniej na budowę i jak najmniej wydać użytkownikowi na eksploatację - tyle, że aby do tego dojść, trzeba analiz, a nie opowiadania bajek jak dla przedszkolaków. Liczby, a nie pustosłowie!

P.S. 2

W odniesieniu do opowiadanych bajek przez prelegenta LD jakoby powietrzna pompa ciepła zapewniała ogrzewanie budynku czy c.w.u. nawet w gigantycznych temperaturach ujemnych, pragnę zauważyć, że powietrzna pompa ciepła osiąga wydajność tym wyższą, im wyższa jest temperatura dolnego źródła, gdzie ulokowany jest parownik. Im ta temperatura jest niższa, tym wydajność pompy spada i to tak ostro, jak zjeżdża skoczek narciarski na skoczni. Poza tym, im wyższa jest temperatura górnego źródła, gdzie ulokowany jest skraplacz, tym mniejsza wydajność pompy i tym wyższa musi być temperatura parownika. Oznacza to, że w warunkach ujemnych temperatur na zewnątrz, moc pompy staje się zbyt mała do pokrycia potrzeb cieplnych budynku i ... mimo, iż pompa może pracować nawet przy -20 C, to jej moc jest śladowa, więc załączają się grzałki elektryczne - o czym niczego nie świadom inwestor nie wie i sądzi, że to ma ciepło dzięki wspaniałej pompie ciepła. Nie, to grzałka elektryczna dużej mocy uzupełnia niedobór tego czego nie da rady wytworzyć pompa ciepła.

Zaznaczam, że grzałka nie wchodzi w obieg pompy ciepła. Spróbujcie znaleźć powietrzną pompę ciepła bez potężnej grzałki elektrycznej. Gdyby taka była, nie byłoby opowiadania bajek dla naiwnych do jak niskich temperatur pompa może pracować. Jako przykład zamieszczam na rysunku 14 charakterystykę pewnej pompy ciepła P/P czy A/A (jak kto woli), którą producent reklamuje, iż osiąga rewelacyjny wskaźnik COP=5,2:

Widać, że dla temperatury górnego źródła 45 C (ogrzewanie podłogowe) przy temp. zewnętrznej -20 C COP pompy spada do zaledwie 1,6. Dla temperatury 65 C (przygotowanie c.w.u.) pompa kończy działanie przy -4 C i osiąga COP=1,85. Są to wykresy sprawności. Trzeba pamiętać, że w najniższych wskazanych temperaturach zewnętrznych pompa nie zaspokaja potrzeb budynku i uzupełnia swoją moc poborem energii elektrycznej do grzałek, a ta niestety jest najdroższa w Polsce ze wszystkich źródeł energii.

2019-01-09 12:27:39