porady i konsultacje budowlane
Strona wykorzystuje cookies w celach statystycznych oraz poprawnego działania serwisu.
Zapoznałem się z Regulaminem Serwisu BDB.

doradztwo budowlane architektom, projektantom, wykonawcom, inwestorom

BDB porady budowlane i doradztwo techniczne

prawdy i mity - czyli co mówi fizyka budowli

Jerzy B. Zembrowski

dział 708
temat nr 040

Zmiany w zawartości projektu budowlanego i nie tylko


Mimo, iż od 19 września 2020 r. obowiązuje nowe rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, to nadal wielu projektantów do niego nie stosuje się. Wielu nadal działa wg starych zasad. Poruszam ten temat, bo jest dużo nowości i obowiązuje zupełnie nowe podejście. Dlaczego? Dlatego, iż te nowości mocno wpływają na zakres i zawartość projektu budowlanego.


Przy okazji, te zmiany nie są fanaberią ministra czy rządu, lecz wynikają z nakazu prawa unijnego, bowiem wdrażają niedawną nową dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/844 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającą dyrektywę 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej. Ponieważ dyrektywa ta dała pewien czas na jej wprowadzenie, Polska jako chyba ostatni kraj UE ją wprowadza.


Jakie zatem są zmiany? 


1.

Przede wszystkim, wprowadza się nową i jednoznaczną definicję autora projektu i wcale nie musi to być architekt. Dotąd, zgodnie z poprzednim rozporządzeniem, projekt nazywany był architektoniczno-budowlanym, co przez domniemanie było domeną architekta, więc architekt był autorem projektu i dobierał sobie projektantów pozostałych branż do każdego projektu.


Spójrzmy na zapis:

§4.2. Do projektu budowlanego dołącza się kartę tytułową. 2. Karta tytułowa projektu budowlanego określa:

1)nazwę zamierzenia budowlanego;

2)adres i kategorię obiektu budowlanego;

3)nazwę jednostki ewidencyjnej, nazwę i numer obrębu ewidencyjnego oraz numery działek ewidencyjnych, na których obiekt jest usytuowany;

4)imię i nazwisko lub nazwę inwestora oraz jego adres;

5)spis zawartości projektu budowlanego, w którym wymienia się jego elementy.

Jest używana nowa i tylko jedna nazwa projektu: projekt budowlany. Na stronie tytułowej projektu nie ma już nazwiska autora projektu! Jest nazwa zamierzenia budowlanego, jego adres i kategoria oraz dane geodezyjne działki i adres a także dane inwestora oraz spis zawartości projektu. To wszystko! Widać różnicę?


2.

Spójrzmy na zapis: 

§5.1.Oprawia się następujące elementy projektu budowlanego:

1)projekt zagospodarowania działki lub terenu;

2)projekt architektoniczno-budowlany;

3)projekt techniczny;

4)opinie, uzgodnienia,pozwolenia i inne dokumenty.

Zatem, teraz projekt budowlany składa się z trzech merytorycznych części: projektu zagospodarowania działki, projektu architektoniczno-budowlanego i projektu technicznego oraz dokumentów towarzyszących. W każdej z tych części rozporządzenie wymaga: strony tytułowej, spisu treści, części opisowej i części rysunkowej. Nakazuje też każdej części oddzielną numerację stron łącznie z rysunkami, co jednoznacznie określa ich status i wprowadza oddzielne strony tytułowe, a w nich:

§7.2. Na stronie tytułowej elementu projektu zamieszcza się:

1)nazwę elementu projektu budowlanego, którego ona dotyczy;

2)informacje, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1–4;

3)imię, nazwisko,specjalność, numer uprawnień budowlanych, datę opracowania oraz podpis osoby posiadającej uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalności opracowującej daną część projektu budowlanego, wraz z określeniem zakresu jej opracowania.

3.Jeżeli projekt architektoniczno-budowlany lub projekt techniczny podlega sprawdzeniu, na stronie tytułowej zamieszcza się dodatkowo imię i nazwisko, specjalność, numer uprawnień budowlanych, datę sprawdzenia i podpis projektanta sprawdzającego.

Zauważmy, że dopiero na tych stronach tytułowych pojawiają się nazwiska projektantów i się nie wyróżnia żadnej branży, a architekt jest jednym z branżystów! Wniosek ten potwierdza inny przepis:

§8.1. W przypadku opracowania projektu zagospodarowania działki lub terenu i projektu architektoniczno-budowlanego przez tego samego projektanta dopuszcza się dołączenie dokumentów, o których mowa w art. 34 ust.3d pkt 1 i 2 ustawy, tylko do jednego z tych projektów.


3.

Jest też zapis, który się czyta mimochodem, a jest brzemienny dla jakości projektu, bowiem:

§9.3. Część rysunkową projektu architektoniczno-budowlanego oraz projektu technicznego sporządza się w skali dostosowanej do specyfiki i charakteru obiektu budowlanego oraz stopnia dokładności oznaczeń graficznych na rysunkach ....

To projektant danej branży określa skalę poszczególnych rysunków tak, by wykonawcy mogli jednoznacznie odczytać rozwiązania przewidziane w projekcie. Jest to niezwykle ważny zapis, bo daje on podstawę dla inwestora do żądania od projektantów rysunków detali różnych miejsc - jeśli ich projekt nie zawiera. Co ważne, rysunki detali wchodzą w zakres projektu, więc jeśli się nie znajdą w projekcie, to uzupełniając projekt o te rysunki, projektant nie może żądać dodatkowej opłaty za nie! Jest to pułapka dla tych projektantów, którzy w pogoni za klientem decydują się na drastycznie niskie ceny swoich projektów.


4.

Nowe są też wymagania do metryczek rysunków. Niby drobna rzecz, a jednak coś znacząca, bowiem nie ma już miejsca na nazwy pracowni czy firm - ich w procesie projektowania nie ma. Nawet jeśli zleceniobiorcą na projekt jest firma, to jej nie ma w procesie odpowiedzialności za projekt - jest tylko projektant. O tym mówi:

§10.1. Na rysunkach wchodzących w skład projektu budowlanego umieszcza się metrykę projektu zawierającą:

1)nazwę obiektu budowlanego podaną co najmniej w formie skróconej, właściwie identyfikującą obiekt;

2)tytuł, skalę i numer rysunku;

3)imię i nazwisko projektanta oraz numer posiadanych uprawnień budowlanych;

4)datę sporządzenia rysunku i podpis projektanta. Jeśli wymagany jest sprawdzający, to i jego dane oraz podpis z datą.


5.

Zupełnie rewolucyjne są zmiany co do rozwiązań wpływających na charakterystykę energetyczną i ekonomiczną budynków. Przyjrzyjmy się zapisom:

§20.1. Część opisowa projektu architektoniczno-budowlanego zawiera: ...

10) w przypadku zamierzenia budowlanego dotyczącego budynku – analizę technicznych, środowiskowych i ekonomicznych możliwości realizacji wysoce wydajnych systemów alternatywnych zaopatrzenia w energię i ciepło, w tym zdecentralizowanych systemów dostawy energii opartych na energii ze źródeł odnawialnych, kogenerację, ogrzewanie lub chłodzenie lokalne lub blokowe, w szczególności gdy opiera się całkowicie lub częściowo na energii z odnawialnych źródeł energii ... oraz pompy ciepła, określającą:

a)oszacowanie rocznego zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania, wentylacji, przygotowania ciepłej wody użytkowej,

b)dostępne nośniki energii,

c)wybór dwóch systemów zaopatrzenia w energię do analizy porównawczej:

–systemu konwencjonalnego oraz systemu alternatywnego albo

–systemu konwencjonalnego oraz systemu hybrydowego, rozumianego jako połączenie systemu konwencjonalnego i alternatywnego,

d)obliczenia optymalizacyjno-porównawcze dla wybranych systemów zaopatrzenia w energię,

e)wyniki analizy porównawczej i wybór systemu zaopatrzenia w energię.

Bardzo proszę o przeczytanie kilka razy na spokojnie tego akapitu, aż zrozumie się o co tu chodzi? Skończył się czas projektowania „na Bolka oko”! Projekt nie może zawierać rozwiązań materiałowych poszczególnych przegród tracących ciepło byleby tylko spełnić wartości dopuszczalne współczynników przenikania ciepła U (w tym także stolarki okienno-drzwiowej) oraz byleby spełnić graniczną wartość współczynnika zużycia energii pierwotnej EP.


Projekt musi być oparty o analizę energetyczno-ekonomiczną dotyczącą poszczególnych przegród tracących ciepło (ściany, podłoga na gruncie, fundament, dach, taras, okna i drzwi), a także instalacji zużywających ciepło: ogrzewanie, wentylacja oraz c.w.u. Mało tego, bo w projekcie trzeba zamieścić wyniki tych analiz i uzasadnić wybór rozwiązań. Dzięki takim analizom inwestor uzyska projekt do zbudowania budynku wymagającego najniższych kosztów budowy i najniższych rocznych kosztów jego eksploatacji. To zupełnie nowe podejście do projektowania. Zapowiadałem to w artykułach jakie zamieściłem w roku 2014 w pismach branżowych Materiały Budowlane oraz Zawód Architekt. Wtedy przeszło to bez echa. Znaczne wyjaśnienia tych zagadnień omówiłem na bezpłatnym e-wykładzie.


6.

Mamy nowe i precyzyjne ujęcie zawartości części rysunkowej projektu budowlanego w zapisie:

§24. Część rysunkowa projektu technicznego zawiera co najmniej:

1)rzuty wszystkich charakterystycznych poziomów obiektu budowlanego, w tym widok dachu lub przekrycia oraz przekroje i elewacje ... przeprowadzone w charakterystycznych miejscach obiektu budowlanego ... konieczne do przedstawienia:

a)rozwiązań budowlano-konstrukcyjnych oraz rozwiązań materiałowych ...

2)rozwiązania konstrukcyjno-materiałowe przegród zewnętrznych wraz z niezbędnymi szczegółami budowlanymi, mającymi wpływ na właściwości cieplne i szczelność powietrzną przegród ...

Tak więc skończył się czas projektów zawierających za mało przekrojów pionowych wprowadzających przez domniemanie dowolność rozwiązań realizowanych przez wykonawców podczas budowy. Przekrojów pionowych ma być tyle i w takiej skali, by wykonawca nie miał wątpliwości co do rozwiązania i jego jednoznaczności.


Punkt 2) wymaga rysunków detali w odpowiedniej skali podających rozwiązania i materiały tych miejsc w budynku, które mają wpływ na charakterystykę cieplną i szczelność przegród zewnętrznych - oznacza to konieczność opracowania wszelkich mostków cieplnych i elementów biorących udział w stratach ciepła i dyfuzji pary wodnej.  


Metodykę projektowania i wykonawstwa rozwiązań w tym zakresie oraz dziesiątki rysunków detali zamieściłem w książce-poradniku „Sekrety tworzenia murowanych domów bez błędów” wydanej w roku 2017 i sprzedawanej przez serwis BDB do dzisiaj.


Dlaczego o tym wszystkim piszę? Ponieważ spełnienie w/w nowych wymagań wobec projektów budowlanych wymaga dobrej znajomości fizyki budowli. Jak widać z cytowanych przepisów, nie precyzują one jakiej specjalności projektant powinien sporządzać analizy energetyczno-ekonomiczne oraz rysunki detali. Dopóki nie powstanie nowa specjalność kształcona na uczelniach czyli fizyka budowli, ten zakres projektowania spada na barki jak nie architekta, to częściowo na projektanta ogrzewania, wentylacji i c.w.u., a może i konstruktora. Choć po prawdzie, potrzebna chyba bliska współpraca ich wszystkich.


patrz także: analizy cieplno-wilgotnościowe analizy optymalizacyjne projekty budowlane projektowanie procesy cieplne i wilgotnościowe prawo budowlane
John Peel

2021-02-23 16:02:49

Czy to oznacza, że projekt budowlany powinien zawierać 2 projekty ogrzewania? Jeden dla systemu konwencjonalnego, a drugi dla alternatywnego?
Jerzy Bogdan Zembrowski

2021-02-24 15:20:45

Nie. Projekt obecnie powinien zawierać analizę zastosowania wszystkich możliwych w danej lokalizacji systemów ogrzewania, wentylacji oraz c.w.u. i na tej podstawie projektant w porozumieniu z inwestorem powinien wybrać system dla niego odpowiedni, a potem w projekcie zamieścić charakterystykę energetyczną dla wybranego systemu i porównać ją z wariantem wykorzystującym OZE (ten wariant też powinien znajdować się w analizie, bo zawierać powinna wszystkie możliwe, więc i ten).

Przez porównanie wybranego z OZE, inwestor i urząd widzi jak mocno "eko" i jak niskoenergetyczny jest budynek. 
2007-2021 Wszystkie prawa zastrzeżone. All rights reserved.