porady i konsultacje budowlane

Strona wykorzystuje cookies w celach statystycznych oraz poprawnego działania serwisu.
Zapoznałem się z Regulaminem Serwisu BDB.
projektuj i buduj bez błędów!

prawdy i mity - czyli co mówi fizyka budowli

Jerzy Bogdan Zembrowski

dział 708
temat nr 024

Gdzie lokować wyloty kanałów spalinowych, wentylacyjnych i od okapów kuchennych?


Jakże często w praktyce budowlanej spotykam projekty z dachami, gdzie ulokowano kominy spalinowe, kanały czy kominki wentylacyjne a także wyloty kanałów z okapów kuchennych - zupełnie losowo lub przez przypadek, a dokładniej rzecz biorąc - bez zastanowienia. Niby to nic takiego i żadnej filozofii nie ma, prawda?


Tymczasem, proszę spojrzeć na rysunek 2.10.-1 na stronie 449 w książce. Kanał wylotowy z okapu kuchennego zachowuje się identycznie jak każdy kanał wylotowy wentylacji. Na tym rysunku w przypadku a) wylot z kanału nad dachem znajduje się ponad strefą ciśnień dodatnich na dachu. Oznacza to, że w takim przypadku strumienie powietrza będą bez przeszkód przepływać z wnętrza budynku na zewnątrz do atmosfery. Na dachu, w zależności od jego kształtu i kąta pochylenia oraz sąsiedniej zabudowy (attyki, kominy, murki, agregaty dachowe) podczas występowania wiatru pojawiają się strefy nadciśnienia, gdzie strugi powietrza naciskają na dach (strona nawietrzna) oraz strefy podciśnienia, gdzie strugi powietrza mają tendencję do odrywania od dachu (strona zawietrzna).

Sumę ciśnienia wyporu cieplnego a) oraz dynamicznego b) pochodzącego od wiatru, przedstawia rysunek c). To są rysunki ideowe, ale podczas sporządzania projektu budowlanego - korzystając z normy - można bez trudu obliczyć wartość ciśnienia dynamicznego b) dla dowolnego kształtu dachu i na dowolnej wysokości od poziomu terenu. Można zatem określić mapę sumarycznego ciśnienia dynamicznego powietrza na dachu. Jeśli więc projektant umieści wylot kanału spalinowego, wentylacyjnego lub z okapu kuchennego w strefie ciśnień ujemnych, zapewniony będzie poprawny kierunek przepływu powietrza z wnętrza budynku na zewnątrz. Jeśli jednak wylot znajdzie się w strefie ciśnień dodatnich, to tymże kanałem będzie przepływać powietrze w kierunku niedozwolonym, tj. od wylotu do wnętrza. Jeśli taka okoliczność zajdzie podczas palenia w kominku, piecu czy kotle - dojdzie do tragedii, bo spaliny a szczególnie bezwonny trujący czad dostanie się do wnętrza i jeśli tam będą ludzie - ulegną śmiertelnemu zatruciu! Jeśli będzie to kanał z okapu kuchennego lub wentylacyjny, powietrze porwie bakterie i wirusy zalegające na ściankach kanałów i ... silnie zanieczyści powietrze w mieszkaniu!


Owszem, w czasie działania wentylatorka w okapie kuchennym, może dojść do sytuacji, że jego ciśnienie tłoczenia będzie większe niż nadciśnienie w miejscu wylotu kanału na dachu i wtedy zapewniony będzie poprawny kierunek przepływu powietrza w kanale wentylacyjnym. Jednakże, przecież nie uruchamiamy wentylatorka w okapie do pracy non-stop, a tylko w razie konieczności podczas operacji kulinarnej w kuchni. Wówczas w czasie, gdy wentylatorek nie będzie pracować, przepływ powietrza będzie odwrotny czyli zabroniony.


Mając to na uwadze, w piecykach gazowych wieloczerpalnych czy kotłach w przypadku małej wysokości komina, montuje się klapy zwrotne tuż za tymi urządzeniami w kanale spalinowym, by nie dopuścić do powrotu spalin do wnętrza. Niektóre konstrukcje okapów kuchennych także mają takie klapy zwrotne i trzeba je montować, gdy zachodzi konieczność. Można też, korzystając z róży wiatrów dla danej miejscowości, po określeniu mapy ciśnień na dachu (przykłady na załączonych rysunkach), tak zlokalizować wyloty kanałów wentylacyjnych, dymowych czy z okapów kuchennych, by wypadły w strefie podciśnienia lub ciśnienia obojętnego. Lokowanie wylotów bez zastanowienia i bez zbadania mapy ciśnień na dachu, należy traktować jako przestępstwo zawodowe, a projekt zawierający takie rozwiązania jest wadliwy, bo z poważnym błędem.


W praktyce, czasami zdarza się, że niemal na całym dachu występuje nadciśnienie albo strefy podciśnienia są tam, gdzie nie można poprowadzić kanałów. Co wtedy? Wówczas albo należy zwiększyć wysokość wylotów wentylacyjnych, spalinowych i z okapów kuchennych na tyle wyżej nad powierzchnią połaci dachu, by ciśnienie czynne w każdym z kanałów było większe niż nadciśnienie na dachu. Tyle, że takiego rozwiązania nie cierpią architekci, bo wysokie kominy i kanały burzą wygląd i estetykę budynku. Generalnie, to architekci nie chcieliby żadnych instalacji na dachu - a ich największym utrapieniem są wywiewki kanalizacyjne.   

 


Innym sposobem, jest montowanie na wylotach tychże kanałów najróżniejszych wspomagaczy ciągu. Ale, ale! Nie ma tu dowolności, bo niezwykle łatwo doprowadzić do odwróconego rozkładu ciśnień we wnętrzu budynku, gdy na kanale ze wspomaganiem wytworzy się podciśnienie większe niż w kratkach wentylacyjnych innych kanałów danej kondygnacji, a także w sąsiednich mieszkaniach sąsiadujących z klatką schodową. Ten przypadek łatwo poznać w praktyce idąc po klatce schodowej w budynku wielorodzinnym, gdy czuje się zapachy smażonych kotletów, ryb czy bigosu - dochodzących z mijanych mieszkań. Właśnie wtedy trafiamy na odwrócony rozkład ciśnień powietrza w budynku i w efekcie część mieszkań jest zanieczyszczanych już zużytym powietrzem z mieszkań, gdzie powstał odwrócony ciąg. Wielu nic sobie z tego nie robi, ot najwyżej ponarzeka się na zapachy albo poczuje głód. Jednakże sprawa jest dużo poważniejsza, bo wdychają bakterie i wirusy czyli miliony aerosoli przenoszonych z lokali, gdzie np. mogą przebywać chorzy na poważne zaraźliwe choroby. Mówię o tym na wykładzie nr 1, który mam nadzieję, że czytający już wysłuchali.

 

Z przekąsem zaznaczę: Nie uszczęśliwię świata - co najwyżej tych, co skorzystają z mojej książki, porad czy wykładów.

Nie bez kozery, musi paść pytanie: jak poradzić, gdy żadnego z powyższych sposobów nie da się zastosować? Wtedy, przede wszystkim, nie wolno montować okapu kuchennego z wylotem do kanału, a wyłącznie z wewnętrznym obiegiem powietrza w kuchni poprzez wkład filtrujący z węglem aktywnym. Dlatego takie okapy też są w sprzedaży. Oczywiście, zarządca nieruchomością powinien raz do roku kontrolować mieszkania, czy przypadkiem nie łamie się wytycznych z projektu, gdzie zabrania się stosować okapów z wylotem do kanałów i bezwzględnie karać takich "pomysłowych" solidnym mandatem - dla ich dobra i dla dobra pozostałych mieszkańców danego budynku wielorodzinnego.

 

Na załączonym rysunku 1 (budynek ze stropodachem otoczonym attyką) - nie wolno instalować w strefie czerwonej wylotów kanałów wentylacyjnych czy od okapów kuchennych z pomieszczeń znajdujących się na najwyższej kondygnacji czy poddaszu, a wyłącznie w strefach niebieskich. Można za to w strefie czerwonej lokować takie wyloty z pomieszczeń oddalonych w pionie o co najmniej jedną kondygnację (jeśli kanały mają normatywne przekroje) albo o dwie i więcej kondygnacji - jeśli kanały są dobrane „na Bolka oko” lub zniekształcone np. prowadzonymi w nich instalacjami, co jest zabronione, ale w praktyce mają miejsce - gdy „partyzanci” budują dom. Podobnie jest w przypadku domu z dachem czterospadowym (rysunek 2) - nie wolno w strefach ze znakiem (+) instalować wylotów z okapów kuchennych czy kominków wentylacyjnych wychodzących z najwyższej kondygnacji. Można natomiast z kondygnacji niżej leżących.

 

Jak ustalić kierunek wiatru? Z danych meteorologicznych statystycznych gromadzonych w rządowych bazach danych, można określić dla danej lokalizacji budynku najczęstszy kierunek wiatrów oraz ich prędkość. Jeśli się komuś nie chce „nurkować” po tych danych, bez większego błędu można przyjąć, że w Polsce najczęściej wieją wiatry z zachodu. Jednakże ta reguła nie dotyczy terenów górskich - tu bezwzględnie trzeba kierować się zbadanymi wielkościami. Mapę wiatrów oraz ich prędkości obliczeniowe prezentuję także w książce na stronie 336. Tamże też są wzory do obliczania skutków działania wiatru oraz sił czynnych pochodzących z wyporu cieplnego we wszelkich kanałach. Sposób obliczania temperatury spalin pochodzących z kotłów, pieców i kominków podaję w rozdziale 2.9.


Za jakiś czas postaram się zamieścić w serwisie BDB wykład przybliżający jak prosto można poradzić sobie przy projektowaniu kanałów spalinowych i wentylacyjnych w dowolnych budynkach, aby być w zgodzie z fizyką budowli i jednocześnie utrzymać komfort cieplny we wnętrzach.



Mapa rozkładu współczynników ciśnienia zewnętrznego na stropodachu otoczonym attyką jednakowej wysokości.
Jerzy Zembrowski

Mapa rozkładu współczynników ciśnienia zewnętrznego na dachu czterospadowym o jednakowym kącie nachylenia połaci 30 stopni.
Jerzy Zembrowski
patrz także: fizyka budowli budownictwo komunalne budownictwo mieszkaniowe projektowanie projekty budowlane projekty wykonawcze porady architektom porady inwestorom porady inżynierom
« powrót
2007-2018 Wszystkie prawa zastrzeżone dla Biuro Doradztwa Budowlanego mgr inż. Jerzy Zembrowski, Białystok. All rights reserved.
wykonanie choruzy.pl ©